Türk futbolunda hakem atamalarına ilişkin tartışma, tribünlerdeki iddiaların ötesine geçen yazışmalarla yeni bir boyut kazandı. Soruşturma dosyasına yansıyan kayıtlarda, Merkez Hakem Kurulu Başkanı Ferhat Gündoğdu ile Süper Lig hakemi Yasin Kol arasında maç görevlendirmeleri hakkında görüşmeler yapıldığı görülüyor.
Belgelerde, hakem, VAR ve AVAR seçimlerinin yalnızca performans değerlendirmeleriyle belirlenmediği izlenimi oluşuyor. Bu durum, yıllardır tartışılan atama sistemine duyulan güveni sarsarken, soruşturmanın hukuki sonuçları kadar futbol kamuoyundaki etkisini de büyütüyor.
Dosyaya Giren Mesajlar Atama Sistemini Tartışmaya Açtı
Normal şartlarda bir müsabakanın hakem ekibi; gözlemci raporları, başarı ölçütleri, görev uygunluğu ve önceden belirlenmiş kurallar dikkate alınarak oluşturulur. Aktif bir hakemin kendi karşılaşmasında görev yapacak isimler üzerinde görüş bildirmesi ise tarafsızlık ve görev ayrımı bakımından ciddi soru işaretleri doğurabilir.
Soruşturma kapsamında ortaya çıktığı aktarılan mesajlarda Yasin Kol’un, kendi adının da bulunduğu bir hakem listesini Gündoğdu’ya ilettiği ve son kararı kurul başkanına bırakan bir ifade kullandığı belirtiliyor. Ardından orta hakem, yardımcı hakem, VAR ve AVAR görevleri için çeşitli isimlerin değerlendirildiği öne sürülüyor.
Yazışmaların başka bir bölümünde Özgür Yankaya’nın VAR görevine ilişkin bir tercih konuşuluyor. Gündoğdu’nun, Yankaya’nın yanında hangi AVAR’ın yer almasını istediğini sorduğu, Kol’un ise Atilla isimli hakemi önerdiği aktarılıyor. Kayıtlara göre bu öneri, “Atilla VAR, Özgür abi AVAR olsun” şeklindeki görev dağılımıyla karşılık buluyor.
Bu içerikler soruşturma dosyasında yer alsa da suçlamaların kesinleştiği anlamına gelmiyor. Yasin Kol’un iddiaları reddettiği, hukuki sürecin devam ettiği ve kişiler hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmadığı unutulmamalı. Buna karşın, bir hakemin atama sürecinde bu denli görünür biçimde yer alması futbolun etik standartları açısından başlı başına incelenmesi gereken bir konu.
Taraftarın Tepkisi Yalnızca Bir Maçın Kararına Değil
Hakem kararları, Türk futbolunda her hafta kulüplerin açıklamaları ve televizyon tartışmalarıyla gündeme geliyor. Bir takım haksızlığa uğradığını savunurken diğer taraf eleştirileri sonuç almak için kullanılan bir bahaneye dönüştürüyor. Şimdi dosyaya giren yazışmalar, geçmişteki bütün tartışmaların yeniden değerlendirilmesine yol açıyor.
Taraftarların öfkesi, yalnızca belirli bir atamanın doğru olup olmadığıyla sınırlı değil. Asıl tepki, kararların gerçekten nesnel ölçütlerle alınıp alınmadığının açıklanamamasından kaynaklanıyor. Sistem kapalı kaldıkça, her tartışmalı pozisyon ve her sürpriz görevlendirme yeni bir kuşku üretiyor.
Hakem camiası da bu tablodan zarar görüyor. Kurallara bağlı biçimde görev yapan ve maç sonrasında yoğun baskıyla karşılaşan çok sayıda hakem, birkaç kişi hakkındaki iddialar nedeniyle aynı şüphe ortamının içine çekiliyor. Bu nedenle soruşturmanın yalnızca sorumlulara ilişkin değil, görevini dürüstçe sürdüren hakemlerin itibarını koruyacak şekilde yürütülmesi gerekiyor.
Kulüpler Daha Açık Bir Yönetim Talep Ediyor
Krizin büyümesiyle birlikte kulüplerden federasyona yönelik açıklama beklentisi de arttı. Beşiktaş Başkanı Dursun Özbek, Türkiye Futbol Federasyonunun konu hakkında vakit kaybetmeden kamuoyunu bilgilendirmesi gerektiğini savundu. Kulüpler Birliği Vakfında yapılan görüşmelerde ise bahis iddiaları nedeniyle Profesyonel Futbol Disiplin Kuruluna sevk edilen yöneticilerin durumu da ele alındı.
Alt liglerdeki bazı kulüp yöneticilerinin olağanüstü seçim çağrılarına destek verdiği iddiaları, tartışmanın yalnızca Süper Lig çevresinde kalmadığını gösteriyor. Kulüplerin ortak ve yüksek sesli bir tutum benimsemesi hâlinde federasyonun mevcut yönetim anlayışını sürdürmesi daha zor hâle gelebilir.
Federasyon yönetimi ise mevcut sorunların tamamının kendi döneminde oluşmadığını belirterek istifa baskısına karşı çıkıyor. Ayrıca yeni Merkez Hakem Kurulunun oluşturulması için çalışmaların sürdüğü ve geçici bir yapılanmaya gidildiği açıklandı. Ancak kriz döneminde toplantıların ertelenmesi ve kapsamlı açıklamaların gecikmesi, kamuoyundaki kuşkuları azaltmak yerine artırıyor.
Güveni Yeniden Kurmak İçin Şeffaflık Şart
Bu sürecin sona ermesi, yalnızca birkaç yöneticinin veya hakemin görevden ayrılmasıyla mümkün görünmüyor. Öncelikle atama kriterleri açık biçimde yazılmalı, kamuoyuna duyurulmalı ve her görevlendirmenin hangi ölçütlere dayandığı denetlenebilir hâle getirilmeli.
VAR konuşmalarının uygun bir süre sonunda yayımlanması, hakem performans değerlendirmelerinin bağımsız kişilerce incelenmesi ve MHK’nin federasyon yönetiminden daha özerk bir yapıya kavuşturulması da güveni güçlendirebilir. Aksi hâlde isimler değişse bile aynı tartışmalar farklı kişiler üzerinden yeniden yaşanır.
Ortaya çıkan mesajlar, Türk futbolunda sadece bir soruşturmanın değil, yıllardır biriken kurumsal güven probleminin işareti olarak görülmeli. Hukuki süreç tamamlanana kadar herkes için masumiyet karinesi korunmalı; ancak federasyon da kamuoyunun haklı sorularına açık, belgeli ve zamanında yanıt vermeli.